Organisatie, ANBI-status, POM-status

Naam Stichting Landgoed de Wiersse
RSIN 818909006
KVK 08169192
Contactgegevens Wiersserallee 9, 7251 LH Vorden
t. 0031 575 556655– info@dewiersse.com – www.dewiersse.com

Professionele Organisatie voor Monumentenbehoud (POM)

Landgoed de Wiersse is door de rijksoverheid erkend als Professionele Organisatie voor Monumentenbehoud (POM). Slechts enkele tientallen organisaties in Nederland zijn als zodanig erkend. Daarmee heeft Landgoed de Wiersse ook een voorbeeldfunctie naar andere monumentenbezitters en – organisaties.

Aan deze POM-status zijn strenge kwaliteitseisen verbonden, die worden gemonitord door de Inspectie Overheidsorganisatie en Erfgoed:

  • Statuten – Waaruit blijkt dat de organisatie een statutaire doelstelling tot instandhouding van cultureel erfgoed heeft.
  • Kwaliteit van de werkzaamheden – De organisatie laat in de documentatie zien dat de kwaliteit van de werkzaamheden bij cultureel erfgoed is geborgd en daarin wordt ten minste ingegaan op de volgende aspecten:
    • de toepassing van in de beroepsgroep geldende uitvoeringsrichtlijnen voor werkzaamheden aan rijksmonumenten
    • het planmatige onderhoud van rijksmonumenten
    • het verrichten van cultuurhistorisch onderzoek bij restauratiewerkzaamheden
    • de beschikking over en organisatie van structurele deskundigheid bij de uitvoering van werkzaamheden aan rijksmonumenten
  • Financiële stukken – Hiermee toont de organisatie aan dat ze financieel stabiel is. Denk aan jaarverslagen en jaarrekeningen of financiële verslagen.
  • Rijksmonumenten in goede staat- De organisatie toont aan dat ten minste de helft van het aantal rijksmonumenten waarvan de organisatie eigenaar is, in goede staat is. Die staat moet vastgesteld zijn door een objectieve, deskundige derde partij, tenzij de organisatie zelf daarover beschikt.

Daarnaast moet een POM voldoen aan twee formele criteria:

  • De organisatie is een privaatrechtelijk rechtspersoon of kerkgenootschap én
  • Eigenaar van ten minste 20 rijksmonumenten (De Wiersse kent meer dan 50 Rijksmonumenten)

zie uitgebreid ook: https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/subsidie-instandhouding-rijksmonumenten/professionele-organisaties-voor-monumentenbehoud

Voor de monitoringsrapportage door de erfgoedinspectie van Landgoed de Wiersse, zie: Rapportage 2021-2022.

POM status De Wiersse: voorbeeldfunctie in duurzaam beheer van groen erfgoed

De Wiersse is zich ervan bewust dat ze als POM een voorbeeldfunctie in het Nederlandse erfgoedlandschap vervult en geeft daar zo goed mogelijk invulling aan. De Wiersse onderhoudt ‘groene’ (tuinen) en ‘rode’ (gebouwen en tuinelementen zoals beelden, bruggen en hekken) monumenten. Met name de tuinen, inclusief al haar elementen, zijn uniek binnen het Nederlandse monumentenbezit en vooral op dit punt ziet de Wiersse dan ook een voorbeeldfunctie weggelegd richting andere monumentenbezitters en richting het bredere publiek.

In het kader van klimaatverandering en de uitdagingen die dit met zich meebrengt, hebben wij ons in het bijzonder gericht op de ontwikkeling van duurzame beheerstrategieën voor historische tuinen. We experimenteren actief met alternatieve beplantingsmethoden en bodembeheer om de biodiversiteit te verhogen en het ecologisch evenwicht te herstellen. Zo transformeren we traditionele gazons naar botanische hooilanden en vervangen we kwetsbare plantensoorten door robuuste inheemse variëteiten.

Ons streven naar een harmonieuze integratie van cultuurhistorie en natuurbehoud dient als inspiratie voor anderen. We delen onze ervaringen en inzichten actief via sociale media, publicaties, lezingen en deelname aan nationale en internationale forums over monumentenzorg en landschapsbeheer. Door deze actieve rol hopen we een breder bewustzijn te creëren voor de verhouding tussen groen erfgoedbeheer en hedendaagse uitdagingen zoals klimaatverandering en verlies aan biodiversiteit.

Als POM zetten wij ook in op educatieve programma’s en samenwerkingen. Ons educatieve aanbod is divers en richt zich zowel op het brede publiek als op vakmensen. We bieden workshops, rondleidingen en praktijkdagen aan, waarbij de focus ligt op duurzaam beheer en onderhoud van historische tuinen en landschappen, die positief bijdragen aan de omgeving.

We onderhouden belangrijke samenwerkingsverbanden, zowel nationaal als internationaal, waaronder met de INSA Loire Valley voor studenten landschapsarchitectuur en de Universiteit van Amsterdam (UvA) voor restauratie en conservatie. Daarnaast hebben we samengewerkt met het tijdschrift Gardeners’ World voor de promotie van de ambachtelijke plantenmarkt op De Wiersse, die in het teken staat van duurzaam tuinieren. Dit evenement benadrukt onze toewijding aan duurzaamheid en het bevorderen van biodiversiteit door het aanbieden van biologische en inheemse plantensoorten. Via het platform van Gardeners’ World kunnen we onze werkwijze breed uitdragen.

POM status De Wiersse: actieve rol bij vorming overheidsbeleid

Naast onze inzet op het gebied van educatie en klimaatadaptatie, heeft De Wiersse ook een actieve rol gespeeld in het beïnvloeden van gemeentelijk beleid, met name op het vlak van subsidies voor gemeentemonumenten. We hebben constructief samengewerkt met lokale overheden om het belang van passende financiële ondersteuning voor het behoud van monumenten te onderstrepen. Door onze expertise en ervaringen te delen, hebben we bijgedragen aan het vormgeven van subsidiebeleid dat niet alleen de historische waarde erkent, maar ook de economische en sociale bijdrage van monumenten aan de gemeenschap.

Bovendien hebben we in samenwerking met het waterschap gepleit voor het meewegen van cultuurhistorische waarden bij het vaststellen van maatregelen zoals beregeningsverboden. Dit heeft ertoe geleid dat bij besluitvorming rondom waterbeheer nu ook rekening gehouden wordt met de impact op historische tuinen en landschappen. Onze inspanningen zorgen ervoor dat de unieke cultuurhistorie van ons landgoed en soortgelijke locaties beschermd blijft tegen onvoorziene gevolgen van dergelijke maatregelen.

Deze initiatieven tonen aan hoe De Wiersse zich niet alleen richt op de directe zorg voor ons eigen erfgoed, maar ook een leidende rol neemt in het bevorderen van een breder begrip en waardering voor cultureel erfgoed binnen overheidsbeleid. Door actief de dialoog aan te gaan met beleidsmakers, streven we ernaar een positieve impact te hebben op het behoud van monumenten op zowel lokaal als nationaal niveau.

Bestuur Stichting Landgoed de Wiersse

Mevrouw M.E.B. Gatacre (voorzitter)
De heer Dr G.J. Hoogendoorn (secretaris)
De heer Mr. Ing. J.A. Jansens van Gellicum (penningmeester)
De heer T.J. Gatacre
Mevrouw G.M. Gatacre
Mevrouw M.C.S. Gräfin zu Solms-Sonnenwalde
De heer M.R.W. Scherpenhuijsen Rom

Organisatiestructuur Landgoed de Wiersse

Stichting Landgoed de Wiersse is eigenaar van alle certificaten van aandelen in Landgoed de Wiersse BV, dat op haar beurt de gronden en gebouwen houdt. De openstelling van de tuinen en plantenmarkt op het landgoed wordt georganiseerd binnen Openstelling Landgoed de Wiersse BV, waarin Stichting Landgoed de Wiersse alle aandelen houdt. Bij aankoop van entreebewijzen voor de tuin komt een overeenkomst tot stand met Openstelling Landgoed de Wiersse BV, KvK-nummer: 93896263, BTW-nummer: NL866564986B01.

Beleidsplan

De organisatie is als stichting opgericht bij notariële akte op 15 december 2007.

De Stichting werft vermogen door:

  • giften van particulieren in ontvangst te nemen. De Stiching heeft hiervoor een vrienden- en donateursprogramma. Vrienden die minimaal € 30 euro per jaar geven hebben o.a. gratis toegang tot de tuinen en worden uitgenodigd voor een jaarlijkse vriendenbijeenkomst. Donateurs die € 175 of meer geven worden tevens jaarlijks voor een donateurslunch uitgenodigd.
  • subsidies aan te vragen van overheden en particuliere fondsen. De subsidies worden aangevraagd en aangewend voor specifieke projecten die o.a. zien op het onderhoud van de Rijksmonumenten die Landgoed de Wiersse B.V. onderhoudt.

De Stichting beheert en besteedt het vermogen als volgt:

Stichting landgoed de Wiersse beheert en besteedt het als hierboven verworven vermogen in lijn met haar doelstelling (zie onder Doelstelling). Het vermogen wordt aangewend om het landgoed, het daarop gelegen natuurschoon en de daarop gelegen Rijksmonumenten in het algemeen belang te onderhouden. Het algemene beleid daarbij is nader uiteengezet en toegelicht in de landgoedvisie (2014). Deze visie is geactualiseerd in het beleidsplan 2021-2026, hier te downloaden. Voor een uitgebreide toelichting op het beleid van de ANBI Stichting en de meerjarenbegroting verwijzen we naar het document ‘Beleid en begroting ANBI Stichting 2021-2026’, hier te downloaden.

Beloningsbeleid

De Stichting heeft geen medewerkers in dienst. De bestuurders ontvangen geen beloning, noch een onkostenvergoeding voor hun diensten.

Doelstelling

De Stichting heeft ten doel:

Het voortzetten in het algemeen belang van het historisch ensemble de Wiersse (eerst vermeld in twaalfhonderd achtentachtig), een als rijksmonument beschreven en beschermde buitenplaats bestaande uit hoofd- en bijgebouwen, alsmede een belangrijke historische tuin- en parkaanleg (vijfenveertig onderdelen), waaromheen een onder Natuurschoonwet opengesteld landgoed.

Het karakter van het geheel is steeds ontwikkeld onder beheer van de familie, met continuïteit van eigendom (sedert zestienhonderd achtenzeventig), met name door Victor de Stuers (tot negentienhonderd zestien), de eerste referendaris voor Kunsten en Wetenschappen en zijn vrouw Aurelie van Limburg Stirum; daarna door zijn enigste kind, Alice en haar man, William Edward Gatacre; sedert negentienhonderd drieënzestig door Edward Victor Gatacre (enigste kleinkind van Victor de Stuers) en zijn vrouw Laura. In deze ontwikkeling wordt niet alleen rekening gehouden met de cultuur- en natuurhistorische waarden, maar ook met een bewoond en werkend geheel. Binnen het geheel vormt de huisvesting van de inboedel (waaronder de verzameling van objecten van geschiedenis en kunst samen met het familiearchief, beheerd door de Stichting Victor de Stuers) een belangrijk element. Even belangrijk in het voortzetten van het geheel zijn de beheerders, medewerkers en pachters die het behoud en de levende ontwikkeling van het huis, de historische tuin en park, het cultuurlandschap en de natuur verzorgen, samen met de zichtbare productiviteit van landbouw, bosbouw en jacht. Het ensemble van het landgoed bestaat onder andere uit: boerderijen met zowel functionerende bedrijfsgebouwen als bakovens en putten; weilanden en akkers; gebouwen (waaronder twee rijks- en acht gemeentemonumenten); bossen, heggen, singels, boomgroepen, en lanen; poelen en meanderbeken; alsmede de flora en fauna die van de diversiteit profiteren.

Verslag van uitgeoefende activiteiten

Taak en werkwijze bestuur Stichting Landgoed de Wiersse:

De primaire taak van het bestuur vormt gezien het doel van de stichting zich in te zetten voor de instandhouding van NSW landgoed de Wiersse. Het bestuur komt periodiek en in ieder geval jaarlijks bijeen in formele vergaderingen, waarin het beleid besproken wordt en de jaarrekening, het jaarverslag en belangrijke beslissingen worden goedgekeurd. De bestuurders geven voorts regelmatig advies aan hen die met uitvoering belast zijn. Dit advies ziet op de terreinen van ieders deskundigheid, met name aspecten van landgoedbeheer, recht en belastingen, cultuur- en natuurhistorie. De uitvoering vindt plaats op het niveau van Landgoed de Wiersse BV, waarin ANBI Stichting Landgoed de Wiersse alle certificaten van aandelen bezit.

Financiële verantwoording

De stichting heeft sinds 1 januari 2008 een ANBI beschikking.

De staat van baten en lasten alsmede de balans van 2022 en 2023 is in de jaarrekening te zien, hier te downloaden (dit betreft de concept cijfers, het definitieve document volgt zo snel mogelijk van de accountant en is inhoudelijk gelijk).

Medewerkers landgoed

Als particulier bewoond landgoed wordt de Wiersse steeds in stand gehouden door een eigen aanpak die zich van generatie op generatie subtiel wijzigt en aanpast. Deze aanpak zorgt ervoor dat het Landgoed, het park, de tuinen en de gebouwen er op een vanzelfsprekende manier bijliggen, hoewel het zich in werkelijkheid haast onzichtbaar blijft ontwikkelen.

Het landgoed wordt dagelijks bestuurd door M.E.B. (Mary) Gatacre en haar echtgenoot mr. dr. A.L. (Aart) Jonkers. Zij voeren de directie van zowel Landgoed de Wiersse BV als van Openstelling Landgoed de Wiersse BV. In de tuin is een kleine tuinploeg werkzaam onder leiding van Mary Gatacre, bestaand uit de tuinman Wilco Knol en één (soms twee) medewerker(s), vrijwilligers en stagiaires. Jettie Stelling, Ria Olyslager en medegidsen verzorgen de rondleidingen.

De stichting heeft geen werknemers, Landgoed de Wiersse BV wel.

Jaarverslag

Bekijk hier het Jaarverslag 2023 en het Jaarverslag 2022